"Napalm Kızı" Fotoğrafını Kim Çekti? Vietnam'ın En Ünlü Karesinin Ardındaki Tartışma

Saygon, 8 Haziran 1972. Gün doğmadan önce küçük bir gazeteci grubu savaş üniformalarını ve safari ceketlerini giyip minibüs ve kiralık araçlardan oluşan bir konvoyla uyanan şehirden sıyrıldı. Kuzeybatıya doğru hızlanırken sığınacak yer arayan insan kalabalıklarının arasından geçtiler: taşıyabildikleri her şeyi sırtlanmış, çocuklarını kollarında taşıyan siviller güneye akan bir hüzün nehri oluşturuyordu.

Gazeteciler, Trảng Bàng adlı kasabaya, Kuzey Vietnam ordusunun Güney Vietnam kuvvetlerine yönelik taarruzunun üçüncü gününü izlemeye gidiyordu. Grubun içinde Güney Vietnamlı askeri fotoğrafçılar ve serbest çalışan kameramanlar da vardı. O gün, yüzyılın en tanınmış savaş fotoğraflarından birinin doğduğu gün olacaktı: napalm bombardımanının ardından yolda çıplak koşan Kim Phuc'un görüntüsü.

Associated Press, "Terror of War" olarak bilinen kareyi yarım asırdır kadrolu fotoğrafçısı Nick Ut'a atfediyor; fotoğraf 1973'te Pulitzer kazandı ve savaş karşıtı hareketin simgesi oldu. Ancak son yıllarda ortaya atılan iddialar, karenin o gün aynı yolda bulunan serbest bir Vietnamlı fotoğrafçı tarafından çekilmiş olabileceğini söylüyor.

Rolling Stone'un uzun soluklu incelemesi; o günün kronolojisini, filmlerin laboratuvara ulaşma sırasını, ajansın arşiv kayıtlarını ve olay yerindeki tanıkların birbiriyle çelişen anlatılarını karşılaştırıyor. AP kendi yürüttüğü iç soruşturmanın sonunda atfı değiştirmek için yeterli kanıt bulunmadığını açıklamış olsa da, tartışma fotoğrafın telif ve tarih yazımı boyutuyla sürüyor.

Dosyanın merkezinde teknik bir tartışmadan fazlası var: savaş muhabirliğinin hiyerarşisi, yerel gazetecilerin uluslararası ajanslar içindeki görünmezliği ve bir imgenin kime ait olduğu sorusunun kimin tarihini yazdığıyla nasıl iç içe geçtiği.